Bestel nu op Bornmeer.nl - Bernardus Bucho Aytta van Swichum. Vorstendienaar in priesterhabijt.

home

over bornmeer

auteurs

fondslijst

info voor boekhandel

nieuwsbrief

weblog

contact

Op komst

home > Fryslân > non-fictie > Bernardus Bucho Aytta van Swichum. Vorstendienaar in priesterhabijt.

klik op de afbeelding om deze te vergroten.

Oebele Vries

Bernardus Bucho Aytta van Swichum. Vorstendienaar in priesterhabijt.

ISBN: 9789056152260

ondertitel:
vertaler:
oorspronkelijke titel:
illustrator:
nur:
bindwijze: pap
taal: NL
pagina's: 112

prijs incl. BTW € 13.50

aantal:

Biografische schets van het leven van de diplomaat-humanist Bernardus Bucho van Aytta, oom van Viglius van Aytta. Hij was net als Viglius, een geleerde jurist en geestelijke, maar speelde in dienst van de Habsburgers ook een belangrijke rol in de politieke geschiedenis van zijn tijd. Het feit dat hij correspondeerde met Erasmus heeft ook nog tot zijn faam bijgedragen. Hij bracht het tot raadsheer in het Hof van Holland, en was daarmee de eerste Fries die carrière maakte in het Hollandse regeringscentrum Den Haag.

< terug

RECENSIES

Tegenpool van Pier - De Friese vrijheid zei hem weinig. Bernardus Bucho Aytta van Swichum (1465-1528) zag hoe zijn geboortegrond verscheurd werd door twisten. In 1499 koos de jonge priester openlijk voor een buitenlandse overheerser. Als lid van het ontvangstcomité van hertog Albrecht van Saksen bezegelde de toenmalige pastoor van Huizuin zijn politieke loopbaan: hij werd de tegenpool van gelauwerde vrijheidsstrijders als Grote Pier, Gerlofs Donia en Jancko Douwama. Misschien dat Bernardus Bucho daarom in de vergetelheid raakte. Wat zeker ook meespeelde, is de glansrijke carrière van neef en topdiplomaat Viglius van Aytta (1507-1777), die als voorzitter van de Geheime Raad van keizer Karel V zijn belangrijke oom zou overschaduwen.
Met een bescheiden biografie trekt historicus Oebele Vries de relatief onbekende Bucho van achter het imposante silhouet van Viglius te voorschijn. Beide telgen van het boerengeslacht Aytta wisten zich in het draaipunt van het gezag te manoeuvreren. Ze benutten hun studies aan de Universiteit van Leuven optimaal, de heren kozen voor de macht. Dat maakte hen niet bij iedereen populair. Kroniekschrijver Peter van Thabor beschreef de geleerde Bucho als „een man, die neyt bequaem was van aensicht vnd van wesen ende van spreken". Dat klinkt allerminst vleiend en het zal ook niet helemaal geklopt hebben, want als bestuurder en diplomaat moet de invloedrijke Fries hebben kunnen praten als brugman.
Bernardus Bucho maakte furore in diverse diplomatieke missies. Hij speelde een hoofdrol in het juridisch steekspel dat in 1517 in Parijs losbrandde over de heerschappij over Friesland, dat in het voordeel van de Habsburgers zou worden beslecht. De man van Swichum speelde het handig. Hij verwierf lucratieve banen als pastoor van de Leeuwarder Sint Vituskerk, maar liet het werk over aan een ander. Koning Karel schonk hem vruchtbare landerijen op het Bildt, waarvoor Bucho geen pacht hoefde te betalen.
In 1519 verliet Bernardus Bucho zijn vaderland. Hij verhuisde naar Den Haag, waar hij deken van de hofkapel werd. Tegelijkertijd werd hij raadsheer in de hoven van Holland, Zeeland en Friesland. Samen met drie kettermeesters verhoorde Bernardus Bucho in 1525 de protestantse martelaar Jan de Backer van Woerden. Enkele dagen later moest de Friese raadsheer toekijken hoe de ketter levend op een brandstapel verbrandde. Heeft Bernardus Bucho daar van genoten? Was hij een opportunistische machtswellusteling? Vries benadrukt vooral de geleerdheid van de Friese geestelijke. Hij wijst op diens correspondentie met humanist Desiderius Erasmus. Tegelijk verkoos Aytta zijn loyaliteit aan de vaak wrede machtshebbers boven de populariteit onder landgenoten.

Vries heeft iets met bestuurders in de knel, hij portretteerde eerder NSB-burgemeester Gerben Feitsma. Wat nu de drijfveer was van de vijftiende-eeuwse paterbestuurder? Vries kan er slechts naar gissen.

Jaap Hellinga in de LC van 30 oktober 2009

BOEKEN VAN Oebele Vries

Bernardus Bucho Aytta van Swichum. Vorstendienaar in priesterhabijt.
€ 13.50

Biografische schets van het leven van de diplomaat-humanist Bernardus Bucho van Aytta, oom van Viglius van Aytta. Hij was net als Viglius, een geleerde jurist en geestelijke, maar speelde in dienst ... meer