0

Geen producten in je winkelmand.

Winnaar Joop Witteveenprijs 2022 – Het excellente kookboek van doctor Carolus Battus uit 1593

Winnaar Joop Witteveenprijs 2022

12 februari 2022 – Het excellente kookboek van doctor Carolus Battus uit 1593 (Marleen Willebrands en Christianne Muusers, met een bijdrage van Alexandra van Dongen) krijgt de Joop Witteveenprijs 2022.

De Joop Witteveenprijs wordt uitgereikt aan een publicatie van de afgelopen twee jaar, waarin de geschiedenis van voeding in Nederland en België in de breedste zin van het woord is beschreven, aan de hand van gedegen historisch onderzoek. De ‘breedste zin van het woord’ slaat op onderzoeken over de geschiedenis van kookboeken, culinaire gebruiken, ingrediënten, huishoudkunde, etiquette, restaurants en voedingsleer, en nog veel meer. Dit jaar gaat de prijs naar Het excellente kookboek van doctor Carolus Battus uit 1593 van Marleen Willebrands, Christianne Muusers en Alexandra van Dongen.

Het excellente kookboek van de Vlaming Carolus Battus is het eerste gedrukte Nederlandstalige kookboek in de nog jonge Republiek. Het verscheen in 1593 als uitbreiding van het in 1589 verschenen Medecyn boec en toont de veranderende keuken tussen de late middeleeuwen en de moderne tijd. Dit omvangrijk kookboek met zo’n driehonderd tongstrelende recepten doet kennismaken met oude kooktechnieken zoals roosteren voor open vuur en bakken in een taartpan, en gerechten die soms vreemd lijken (wat zijn gekloven nonnen?), maar soms juist heel bekend overkomen (stoofpeertjes, wafels).

Het excellente kookboek was het enige gedrukte Nederlandstalige kookboek dat nog geen moderne editie kreeg. Neerlandici en culinair historici Marleen Willebrands en Christianne Muusers hertaalden het origineel, doken in archieven en naslagwerken, en bewerkten 30 recepten voor de moderne keuken. Een extra dimensie aan dit boek is de aandacht voor het kook- en tafelgerei uit de tijd van Battus, dat wordt toegelicht door kunsthistoricus Alexandra van Dongen.

 

Over Joop Witteveen
De Nederlandse culinair bibliograaf en boekverzamelaar Joop Witteveen (1928–2016) was een pionier van de Nederlandse gastronomische geschiedschrijving. Witteveen gaf lezingen en publiceerde tal van artikelen en werkte jarenlang aan zijn magnus opus, de bibliografie Bibliotheca Gastronomica. In 1993 brachten hij en zijn partner Bart Cuperus hun omvangrijke bibliotheek, samen met de bibliotheek van de culinair journalist Johannes van Dam, onder in de Stichting Gastronomische Bibliotheek. De drie boekverzamelaars besloten hun collectie na te laten aan de Universiteit van Amsterdam. De gezamenlijke bibliotheek, met meer dan 20.000 publicaties over de geschiedenis van de gastronomie, is onderdeel van het Allard Pierson.

Over de Joop Witteveenprijs
De prijs bestaat sinds 2012, en dient om het gebruik van boeken en manuscripten op het gebied van de voeding als bron voor historisch onderzoek te stimuleren en de bewustwording van het belang ervan voor een breder publiek te vergroten. De collectie Geschiedenis van de Voeding van het Allard Pierson van de Universiteit van Amsterdam bevat naast vrijwel alle belangrijke Nederlandse kookboeken uit het verleden, ook een selectie van buitenlandse kookboeken, boeken over diëten, voedingsleer, huishoudkunde, tafelversiering, etiquette en talloze andere onderwerpen. Een prachtig startpunt voor onderzoek.

De jury
De jury van de prijs bestond dit jaar uit Sytze van der Veen, historicus en voormalig hoofdredacteur van De Boekenwereld, Nelleke Teughels, postdoctoraal onderzoeker aan KU Leuven en verbonden aan de onderzoeksgroep Cultuurgeschiedenis vanaf 1750, Merit Hondelink, culinair archeoloog, promovenda aan de Rijksuniversiteit Groningen, mijzelf, Katarzyna Cwiertka, hoogleraar Moderne Japan Studies aan de Universiteit Leiden, en Universiteit Antwerpen, en voormalig hoofdconservator van het Allard Pierson Marike van Roon, inmiddels uit de jury vertrokken.

Het excellente kookboek van Carolus Battus uit 1593. Proef de smaak van de 16e eeuw | Christianne Muusers en Marleen Willebrands, met een bijdrage van Alexandra van Dongen | ISBN 978 90 5615 649 7 | Hard cover | ca 256 pagina’s | € 29,95 |